logo arlima

Grecismus

Œuvre d'Évrard de Béthune

Bibliographie

Titre:Grecismus; Graecismus; Grécisme
Date:Vers 1212
Langue:Latin
Genre: 
Forme:Vers
Contenu: 
Incipit:Proemium
Quoniam ignorantiae nubilo turpiter excaecati quidam imperiti fatuitatem exprimentes asininam Chimaerinas imagi nantes statuas nescio quid inopinabile somniantes dictionum discrepantiam matrimonio non legali…
Cap. I. De figuris (a. De figuris metaplasmi)
Est proprie meta trans Graece, formatio plasma,
indeque transformatio dicatur metaplasmus.
Cumque quid adicitur uel detrahitur ratione
uel transmutatur, ut littera syllaba tempus…
Explicit:… aut instrumentum uel materiam prope uerbum:
'indigeo pane' dic 'deficioque labore',
'percutio baculo, conflabitur anulus auro'.
Uerbaque cum motu sibi iungunt diptota tum tu.
Explicit Ebrardi Graecismus nomine Christi,
qui dedit alpha et o, sit laus et gloria Christo.
Commentaires:Glosa super Graecismum Eberhardi Bethuniensis
Manuscrits
  1. Clermont-Ferrand, Bibliothèque du Patrimoine, 244
  2. Columbus, Ohio State University, Rare Books and Manuscripts Library, Spec.Rare.MS.MR.Frag.146
  3. New York, New York University, Elmer Holmes Bobst Library, Fragment 050
  4. Paris, Archives nationales de France, M 877a, n° 26
    Fragment.
  5. Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 8158
  6. Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 8427
  7. Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 15133
  8. Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 18522
  9. Philadelphia, University of Pennsylvania, Kislak Center for Special Collections, Rare Books and Manuscripts, Lawrence J. Schoenberg Collection, Ms. Codex 1621
  10. localisation actuelle inconnue: ms. mis en vente à l'Espace Marc Arthur Kohn (Paris), 20 décembre 2022, lot n° 2 [www]
    Avec gloses interlinéaires en latin et en français.
Éditions anciennes
Éditions modernes
  • Eberhardi Bethuniensis Graecismus ad fidem librorum manu scriptorum recensuit lectionum uarietatem adiecit indices locupletissimos et imaginem codicis Melicensis photolithographicam addidit Dr. Ioh. Wrobel, Vratislauiae, In aedibus G. Koebneri (Corpus grammaticorum medii aevi, 1), 1887, xxii + 319 p. + 1 pl. [GB] [IA]
    Compte rendu: B. Hauréau, dans Journal des savants, 1889, p. 57-62 [Gallica] [GB] [HT] [IA]
Traductions modernes
Études
  • Bursill-Hall, G. L. « Teaching grammars of the Middle Ages », Historiographia linguistica, 4, 1977, p. 1-29.
  • Grondeux, Anne, Le "Graecismus" d'Évrard de Béthune à travers ses gloses: entre grammaire positive et grammaire spéculative du XIIIe au XVe siècle, Turnhout, Brepols (Studia artistarum, 8), 2000, vi + 552 p.
  • Hunt, Tony, « Vernacular glosses in medieval manuscripts », Cultura neolatina, 39, 1979, p. 9-37.
  • Samaran, Ch., « Fragments de manuscrits français et latins du Moyen Âge », Romania, 51, 1925, p. 161-202. DOI: 10.3406/roma.1925.4230
Permalien: https://arlima.net/no/18211

Voir aussi:
> Wikidata: Q131476263
Creative Commons License
Cette page est mise à disposition en vertu d'un contrat Creative Commons.
Rédaction: Laurent Brun
Compléments: Max Schmitz
Dernière mise à jour: 26 juin 2026

Signaler une erreur ou une omission:

Courriel  Courriel

Mastodon     Bluesky