logo arlima

Vita domni Willelmi abbatis

Œuvre de Raoul Glaber

Bibliographie

Titre:Vita domni Willelmi abbatis
Date:1028 (terminus post quem)
Commanditaire:Guillaume de Volpiano ?
Langue:Latin
Genre: 
Forme:Prose
Contenu:Récit hagiographique composé d'un prologue et de 14 chapitres.
Incipit (Prologue):Incipit prologus in vita domni Willelmi abbatis.
Dulcedine Sancti Spiritus pręditis patribus uenerandis ac diligendis fratribus ubique ęcclesiarum Dei uniuersalis documentis in caritatiua spe seruientibus, monachorum infimus Radulfus, tantillam oboeditionis exhibitionem…
Explicit (Prologue):– Idcirco communem fidelium uirtutigenam obsecramus caritatem ne simplex contemptui habeatur sermo neue pro uili canistro purę respuatur similaginis offa, cuius, si prudenti manu exercitaretur materia, omnem ualeret excludere inopiam ac sospitatem conferre perennem. Explicit prologus.
Incipit (Vita):Incipit vita domni Willelmi abbatis primi Fiscannensis.
Vir igitur religiosus domnus Willelmus, quem pius Dominus ęcclesię suę filiis pastorem ac iuris suę legis propagatorem constituit, natione quidem Italus, auus tamen eius, Vibo nomine, militari industria clarus, gente Sueuus fuit…
Explicit (Vita):– Sepultum nanque est sacrum illius corpus honorifice in gremio eiusdem sanctę Trinitatis aęcclesię in conspectu euntium ac redeuntium fratrum, ut quotidie siquidem prę oculis imitabilem haberent patrem, quem ad ęternam iusticię mercedem habuere institutorem, ipsiusque precibus et meritis ualeant percipere ęternę uitę regnum et gloriam cum sanctis omnibus, donante Domino nostro Iesu Christo, qui cum Deo Patre et Spiritu Sancto uiuit et regnat per immortalia saeculorum saecula. Amen.
Manuscrits
  1. København, Kongelige biblioteket, Ny kongelig samling, 17, fol. 3r-6v, 1638
    Copie du ms. de Paris.
  2. Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 5390, f. 222r-230r [⇛ Description]
    Manuscrit originaire de Fécamp.
  3. localisation actuelle inconnue: ms. autrefois à Dijon et aujourd'hui perdu.
Éditions anciennes
  1. Petrus Roverius, Reomaus seu Historia monasterii S. Joannis Reomaensis, Paris, 1637, p. 121-144.
    Editio princeps d'après le manuscrit dijonnais.
  2. Acta Sanctorum, Ian. I, 1643, p. 57-64.
    Édition d'après le manuscrit de Dijon.
  3. Jean Mabillon, Acta sanctorum Ordinis sancti Benedicti, t. 6:1, Paris, 1668-1701 et Venise, 1733-1740.
    Édition d'après le manuscrit de Dijon.
Éditions modernes
  • Bulst, Neithard, « Rodulfus Glabers Vita domni Willelmi abbatis. Neue Edition nach einer Handschrift des 11. Jahrhunderts (Paris, BnF, lat. 5390) », Deutsches Archiv, 30:2, 1974, p. 450-487.
  • Rodulfi Glabri Historiarum libri quinque = The Five Books of the Histories, edited and translated by John France. Vita domni Willelmi abbatis eiusdem auctoris = The Life of St William by the same author, edited by Neithard Bulst; translated by John France and Paul Reynolds, Oxford, Clarendon Press (Oxford Medieval Texts), 1989, cvi + 323 p. + [1] f. de pl. — Réimpr.: 1993; 2002.
    Édition revue de celle de 1974, débarrassée des scories et reponctuée.
  • Guillaume de Volpiano, un réformateur en son temps (962–1031). "Vita domni Willelmi" de Raoul Glaber. Texte, traduction et commentaire par Véronique Gazeau et Monique Goullet, Caen, Publications du CRAHM, 2008, 139 p.
    Texte latin avec traduction française en regard. Manuscript de Fécamp.
Traductions modernes
  • en anglais:
    • France, Bulst et Reynolds 1989 (voir sous Éditions modernes)
  • en français:
    • Gazeau et Goullet 2008 (voir sous Éditions modernes)
  • en italien:
    • Rodolfo il Glabro, Vita di Guglielmo protagonista dell'anno mille, éd. G. M. Capuani et D. Tuniz, Novara, 1989.
      Traduction d'après l'édition anglaise.
    • Un monaco per l'Europa: Guglielmo da Volpiano, éd. P. G. Debernardi et S. Benedetto, Ivrea, 1990.
      Traduction d'après l'édition de Mabillon.
Études
  • Gazeau, Véronique, et Monique Goullet, « Guillaume de Volpiano, un réformateur en son temps (962-1031): Vita domni Wilhelmi de Raoul Glaber », Bulletin du Centre d'études médiévales d'Auxerre, 13, 2009, p. 403-405. DOI: 10.4000/cem.11151
Permalien: https://arlima.net/no/18707

Voir aussi:
> Wikidata: Q111846935
Creative Commons License
Cette page est mise à disposition en vertu d'un contrat Creative Commons.
Rédaction: Laurent Brun
Dernière mise à jour: 19 septembre 2026

Signaler une erreur ou une omission:

Courriel  Courriel

Mastodon     Bluesky