logo arlima

Communiloquium

Œuvre de John of Wales

Bibliographie

Titre:Collectio (ms. Falaise, expl.); Communiloquium; Summa collationum
Date:Entre ca 1265 et 1269-1270
Langue:Latin
Genre:Exemplum
Forme:Prose
Contenu:Traité pour l'exhortation de différents types de fidèles selon leurs caractéristiques (sociales, civiles, âge, etc.) Première partie: un traité politique qui s'articule à travers une métaphore organiciste (speculum communitatis et speculum principis).
Incipit (prologue):Cum doctor siue predicator euangelicus sapientibus et insipientibus debitor sit, saluatore demandante eidem: predicate euangelium omni creature…
Explicit (prologue):… Septima pars est de ammonitione omnium et de morte ut sint parati ergo mortem et de partibus sibi spectantibus ad illam.
Incipit (texte):Et quoniam respublica ut dictum est in communi est uelut quoddam corpus compaginatum ex membris. Princeps enim ut dominans obtinet locum…
Explicit (texte):… Beati enim qui habitant in domo tua Domine in secula seculorum laudabunt te ait propheta. Et in hoc finis premisse collectionis.
Incipit (conclusion):Si qui uero iuniores predicatores dignentur premissa respicere et in de sumere occasionem conferendi cum uariis hominibus utiliter, que sunt dicta…
Explicit (conclusion):… Quibus alii succedentes subtiliora inuenerunt, sic inspiciens processum huius collectionis subtiliora et doctrina uel decora et utiliora saluatoris nostri gracia illuminante studeat inuenire.
Traductions:Libro del governador o Suma de collaciones o de ayuntamientos (espagnol)
Rams de flores o Libros de actoridades (espagnol)
Manuscrits
  1. Amiens, Bibliothèque municipale, 303
  2. Arras, Médiathèque municipale, 584
  3. Assisi, Biblioteca comunale, 167, f. 225-260
  4. Assisi, Biblioteca comunale, 397, f. 1a-112d
  5. Avignon, Bibliothèque municipale, 331, f. 144r (extraits)
  6. Bad Windsheim, Historische Stadtbibliothek, 93, f. 1r-146v
  7. Bamberg, Staatsbibliothek, Msc. Theol. 120, f. 1-161
  8. Bamberg, Staatsbibliothek, Msc. Theol. 194, f. 1-159
  9. Bamberg, Staatsbibliothek, Msc. Theol. 195, f. 1-6 (extraits)
  10. Barcelona, Arxiu de la Corona d'Aragó, proc. de Ripoll. 228
  11. Barcelona, Institut d'estudis catalans, 248, f. 1-156
  12. Barcelona, Institut d'estudis catalans, 648, f. 1-155
  13. Basel, Öffentliche Bibliothek der Universität, B VI 6, f. 1ra-96vb
  14. Basel, Öffentliche Bibliothek der Universität, F III 6
  15. Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, theol. lat. f. 237, f. 1-68
  16. Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, theol. lat. qu. 186
  17. Bernkastel-Kues, Bibliothek des St. Nikolaus-Hospitals/Cusanusstiftes, 91, f. 1-91
  18. Bordeaux, Bibliothèque municipale, 311, f. 1-148
  19. Brugge, Openbare bibliotheek, 244 (extraits)
  20. Bruxelles, KBR, 1890-1892
  21. Bruxelles, KBR, 7997-8802
  22. Budapest, Országos Széchényi Könyvtár, 276, f. 193 (extraits)
  23. Cambridge, Jesus College, Old Library, 67
  24. Cambridge, Pembroke College Library, 229, f. 1-118
  25. Cambridge, Peterhouse, Perne Library, 237, f. 1-69
  26. Cambridge, Peterhouse, Perne Library, 252, f. 1-79
  27. Cambridge, Trinity College Library, 370, f. 86-158
  28. Cambridge, University Library, Additional 3470
  29. Cambridge, University Library, Kk 2 11, f. 195-214r
  30. Cambridge, Fitzwilliam Museum, Additional 50
  31. Chicago, University Library, 791, f. 1-125
  32. Dresden, Sächsische Landesbibliothek–Staats- und Universitätsbibliothek, P 32, f. 1-415
  33. Dublin, Trinity College Library, 331
  34. Einsiedeln, Stiftsbibliothek, 213, f. 217-276
  35. Erfurt, Universitätsbibliothek, Dep. Erf., CA 2° 69
  36. Erfurt, Universitätsbibliothek, Dep. Erf., CA 2° 398, f. 1-108
  37. Évreux, Bibliothèque municipale, 11
  38. Falaise, Médiathèque municipale, 38, p. 1-325 [⇛ Description]
  39. Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, Plut 32 s 2
  40. Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, Plut 32 s 3
  41. Firenze, Biblioteca nazionale centrale, Conventi soppressi D 8 1224
  42. Firenze, Biblioteca nazionale centrale, Conventi soppressi F 8 1225, f. 142-220
  43. Firenze, Biblioteca nazionale centrale, Conventi soppressi G 5 1223
  44. Firenze, Biblioteca nazionale centrale, Conventi soppressi I VI I
  45. Firenze, Biblioteca nazionale centrale, Conventi soppressi II VI I, f. 191-256
  46. Frankfurt am Main, Universitätsbibliothek, Praed. 86, f. 75r-137r
  47. Gdańsk, Polska Akademia Nauk Biblioteka Gdańska, Mar. f. 283
  48. Graz, Steiermärkisches Landesarchiv, 174, f. 1-109
  49. Graz, Steiermärkisches Landesarchiv, 592
  50. Graz, Steiermärkisches Landesarchiv, 667, f. 147-300
  51. Heidelberg, Universitätsbibliothek, 729
  52. Heiligenkreuz, Stiftsbibliothek, 240
  53. Hereford, Cathedral Library, o 6 11, f. 1-102
  54. Klosterneuburg, Stiftsbibliothek, 320, f. 1-116v
  55. Klosterneuburg, Stiftsbibliothek, 328, f. 133-304
  56. Koblenz, Landeshauptarchiv, Best. 702
  57. Köln, Historisches Archiv der Stadt, Wf 140, f. 146-210
  58. Köln, Historisches Archiv der Stadt, Wq 202, f. 10-189
  59. Köln, Historisches Archiv der Stadt, Wq 316, f. 1-164
  60. Köln, Historisches Archiv der Stadt, GB f. 195, f. 1r-149r
  61. Lisboa, Academia das ciências, 5 22 3, f. 1-153
  62. Lisboa, Biblioteca nacional de Portugal, 269
  63. London, British Library, Additional 14082, f. 8r-141r
  64. London, British Library, Harley 632, f. 36r-131v
  65. London, British Library, Harley 2253, f. 135b (extraits)
  66. London, British Library, Harley 37681
  67. London, British Library, lat. 37075 (extraits)
  68. London, British Library, Royal 6 B XI
  69. London, British Library, Royal 8 D X (extraits)
  70. London, British Library, Royal 12 E XXI, f. 103b (extraits)
  71. Luzern, Zentral- und Hochschulbibliothek, 66
  72. Luzern, Zentral- und Hochschulbibliothek, 36
  73. Madrid, Biblioteca nacional de España, 1470, f. 1-210
  74. Melk, Stiftsbibliothek, 128, f. 1-167
  75. Milano, Biblioteca Ambrosiana, I 92 sup.
  76. Monteprandone, 19
  77. München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 7588, f. 108r-244v
  78. München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 11427, f. 279r-432r
  79. München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 12281, f. 216-369
  80. München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 14054, f. 1-191v
  81. München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 14241, f. 1-182r
  82. München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 14893, f. 69-250
  83. München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 16211, f. 1-154
  84. München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 17657, f. 1-151
  85. München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 18430, f. 135-231
  86. München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 22374, f. 1-142
  87. Nürnberg, Stadtbibliothek, Cent. IV 74, f. 1ra-132rb
  88. Oxford, Balliol College Library, 274, f. 1-130
  89. Oxford, Bodleian Library, MS. Auct. F 3 5
  90. Oxford, Bodleian Library, MS. Rawl. A 423, f. 46b (extraits)
  91. Oxford, Lincoln College Library, 67e, f. 9-141
  92. Oxford, Lincoln College Library, 69 (extraits)
  93. Paris, Bibliothèque nationale de France, lat. 3488, f. 7-172v
  94. Paris, Bibliothèque nationale de France, lat. 3935
  95. Paris, Bibliothèque nationale de France, lat. 12430
  96. Paris, Bibliothèque nationale de France, lat. 14549, f. 4-133v
  97. Paris, Bibliothèque nationale de France, lat. 15451, f. 1-84
  98. Paris, Bibliothèque nationale de France, lat. 17834, f. 1-117
  99. Paris, Bibliothèque nationale de France, lat. 18425, f. 6r-311v
  100. Paris, Bibliothèque Sainte-Geneviève, 251
  101. Praha, Archiv pražského hradu, Knihovna metropolitní kapituly, 452a, f. 1-132
  102. Praha, Národní knihovna České republiky, V B 4, f. 1-137
  103. Roma, Biblioteca Angelica, 490, f. 56-185
  104. Rouen, Bibliothèque patrimoniale Villon, 592, f. 2-18
  105. Saint-Omer, Bibliothèque municipale, 622
  106. Salzburg, Erzabtei Sankt Peter, b I 37, f. 84-137
  107. Salzburg, Erzabtei Sankt Peter, b IX 16, f. 1-166
  108. Salzburg, Erzabtei Sankt Peter, b IX 25, f. 34-213
  109. Salzburg, Universitätsbibliothek, M II 345, f. 1-90
  110. Sankt Florian, Stiftsbibliothek, XI/234, f. 243-259 (extraits)
  111. San Lorenzo de El Escorial, Real Biblioteca del Monasterio, L III 7, f. 1-87 (extraits)
  112. Sevilla, Institución Colombina, Z 131 32
  113. Siena, Biblioteca comunale degli Intronati, G VII 7
  114. Tortosa, Arxiu capitular, 37, f. 1-91
  115. Tours, Bibliothèque municipale, 44, f. 103v-183
  116. Uppsala, Carolinabiblioteket, C 614, f. 1r-106v
  117. València, Arxiu General de la Catedral, 44
  118. Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, lat. 1018, f. 1-142
  119. Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, lat. 7613
  120. Venezia, Biblioteca Nazionale Marciana, lat. L III 35, f. 25-204
  121. Venezia, Biblioteca Nazionale Marciana, lat. L III 106, f. 1-72
  122. Venezia, Biblioteca Nazionale Marciana, lat. L III 122, f. 1-144
  123. Venezia, Biblioteca Nazionale Marciana, lat. L VII 25
  124. Venezia, Biblioteca Nazionale Marciana, lat. L VII 26
  125. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 603
  126. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 1658, f. 305r-450v
  127. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2241
  128. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 4214, f. 1r-165v
  129. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 4230, f. 1r-160v
  130. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 4412, f. 1a-80a
  131. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 4572, f. 254-398
  132. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 5284, f. 1r-154r
  133. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 5381, f. 1r-163r
  134. Wien, Schottenstiftsbibliothek, 171, f. 193-210
  135. Wien, Schottenstiftsbibliothek, 297, f. 1-82
  136. Wien, Schottenstiftsbibliothek, 308, f. 1-127
  137. Vorau, Stiftsbibliothek, 133, f. 152r-257r
  138. Wolfenbüttel, Herzog August Bibliothek, 2687, f. 80-155
  139. Wolfenbüttel, Herzog August Bibliothek, 2861, f. 23-169
  140. Worcester, Cathedral Library, F 114, f. 101-160
  141. Worcester, Cathedral Library, Q 27, f. 8-135b
  142. Wrocław, Biblioteka uniwersytecka, I F 78, f. 178-256
  143. Würzburg, Universitätsbibliothek, F 174
  144. Würzburg, Universitätsbibliothek, F 208
Éditions anciennes
  1. Summa collationum ad omnem genus hominum, [Ulrich Zel], [Köln], [ca 1472] aussi [ca 1470] (ISTC: ij00328000)
  2. Summa collacionum ad omnem genus hominum, [Arnold Ther Hoernen], [Köln], 17/07/1472 (ISTC: ij00329000)
  3. Summa collectionum sive communiloquium, Anton Sorg, Augsburg, 1475 (ISTC: ij00330000)
  4. Galensis, Communiloquium seu summa collectionum, [Johann Zainer], [Ulm], 1[4]81 (ISTC: ij00331000)
  5. Johannes Gallensis, Communiloquium sive summa collationum, [Imprimeur de 1483 Jordanus de Quedlinburg (Georg Husner)], Strasbourg, 25 mai 1489 (ISTC: ij00332000)
  6. Johannes Gallensis, Summa de regimine vite humane seu margarita doctorum ad omne praepositum : Communiloquium, Compendiloquium, Breviloquium, Ordinarium vite religiose, Georgius Arrivabenus, Venise, 30 juillet 1496 (ISTC: ij00333000) [www]
Éditions modernes
  • Ramon Ferrer, Lluís, Edició crítica i estudi de la "Summa de col·lacions" de Joan de Gal·les, tesi doctoral, Universitat de València, 1997.
  • Nighman, Chris L., Communiloquium siue summa collationum Johannis Gallensis, Augsburg, 1475, [www] (édition sur la base de l'incunable d’Aubsgourg, 1475)
Traductions modernes
Études
  • Beltran, Evencio, « Christine de Pizan, Jacques Legrand et le Communiloquium de Jean de Galles », Romania, 104, 1983, p. 208-228. DOI: 10.3406/roma.1983.2149
  • Briscoe, Marianne, « Some clerical notions of dramatic decorum in late medieval England », Comparative Drama, 19, 1985, p. 1-13.
  • Huélamo San José, Ana Maria, « El Communiloquium de Juan de Gales en las letras castellanas », Actas del VI congreso internacional de la Asociación hispánica de literatura medieval, Universidad de Alcala, 1995, p. 821-828.
  • Lachaud, Frédérique, « De la satire au miroir: Jean de Galles et la lecture du Policraticus de Jean de Salisbury au XIIIe siècle », Universitas scolarium. Mélanges offerts à Jacques Verger par ses anciens étudiants, éd. Cédric Giraud et Martin Morard, Genève, Droz (Hautes études médiévales et modernes, 102), 2011, p. 385-408.
  • Nighman, Chris L., « Two uncited Latin resources in King Robert of Naples' sermon on friendship for the Lombard League (1332) », Medieval Sermon Studies, 69, 2025, p. 20-29. DOI: 10.1080/13660691.2025.2586402
  • Olson, Glending, « The medieval fortunes of theatrica », Traditio, 42, 1986, p. 275-277.
  • Olson, Glending, « Juan García de Castrojeriz and John of Wales: a note on Chaucer's reading », Speculum, 64:1, 1989, p. 106-110. DOI: 10.2307/2852188
  • Ricklin, Thomas, « Jean de Galles, les vitae de saint François et l'exhortation des philosophes dans le Communiloquium de vita et dictis illustrium philosophorum », Exempla docent. Les exemples des philosophes de l'Antiquité à la Renaissance. Actes du colloque international 23-25 octobre 2003, Université de Neuchâtel, éd. Thomas Ricklin, Paris, Vrin (Études de philosophie médiévale, 92), 2006, p. 203-223.
  • Scholderer, V., « The early editions of Johannes Vallensis », Cylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru = The National Library of Wales Journal, 3, 1944, p. 76-79.
  • Welter, J.-Th., L'exemplum dans la littérature religieuse et didactique du Moyen Âge, Paris et Toulouse, Occitania (Bibliothèque d'histoire ecclésiastique de France), 1927, 564 p. (ici p. 233-236) [GB] [IA]
    Réimpression:
    • Welter, J.-Th., L'exemplum dans la littérature religieuse et didactique du Moyen Âge, New York, AMS Press, 1973, 564 p. [IA]
  • Wittlin, Curt J., « La Suma de colaciones de Juan de Gales en Cataluna », Estudios franciscanos, 72, 1971, p. 189-203.
Permalien: https://arlima.net/no/14652

Voir aussi:
> Wikidata: Q131475740
Creative Commons License
Cette page est mise à disposition en vertu d'un contrat Creative Commons.
Rédaction: Nicolas Louis
Dernière mise à jour: 20 février 2026

Signaler une erreur ou une omission:

Courriel  Courriel

Mastodon     Bluesky